آخرین مطالب ارسالی
Last Posts
آهنگ های ویژه
Best Posts
کاشت مو
بهترین سایت کاشت مو با کمترین قیمت
کلینیک زیبایی
یادگارهای مشروطه در آستانه ویرانی

اسکان نيوز: هر یک از اتفاقات تاریخی مشروطه در مکان یا بنایی اتفاق افتاده است که امروز آن مکان‌ها بخش مهمی از میراث‌فرهنگی ماست. در پژوهش‌های «مکان رویداد» هر حادثه تاریخی با توجه به «مکان وقوع» معنا می‌یابد. بررسی وضعیت حفظ یا تخریب مکان رویدادهای مشروطه موضوع سخنرانی حمیدرضا حسینی، روزنامه نگار و پژوهشگر تاریخ  در نشست تهران در عصر مشروطه از سلسله جلسات شب‌های تهران بود که عصر شنبه در خانه موزه شهید مدرس برگزار شد.

چه بر سر یادگارهای مشروطه آمده؟

«بیش از ۱۷ درصد از مکان رویدادهای مشروطه در تهران به طور کامل تخریب شده‌اند و امروز هیچ نقشه و حتی تصویر مناسبی از آن‌ها نیست. بیش از ۱۷ درصد دیگر هم در آستانه تخریب هستند. به این شکل که بخشی از هرکدام  تخریب شده و بخش باقی مانده هم در آستانه تخریب کامل است.»

حمیدرضا حسینی،  پژوهشگر تاریخ تهران قبل از گفتن این مطلب نقشه پراکندگی مکان رویدادهای مشروطه در تهران که از آغاز جنبش در آبان ۱۲۸۴ تا روز صدور فرمان مشروطیت ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ آبستن تحولات انقلاب بودند را به نمایش گذاشت. در این نقشه دست کم ۳۴ مکان علامتگذاری شده بود که مربوط به دوره اول مشروطه یعنی از شروع جنبش در آبان ۱۲۸۴ تا افتتاح مجلس شورای ملی در مهر ۱۲۸۵ است.

از این تعداد شش مورد کاملا تخریب شده و شش مورد هم تخریب نسبی داشتند و در آستانه ویرانی کامل هستند. حسینی برای مثال چند عکس نشان می‌دهد:«این‌ها تصاویری است که من ۱۸ سال پیش از منزل سید عبدالله بهبهانی از مهمترین سران مذهبی مشروطه گرفتم. در آن زمان علاوه بر مرغ و خروس، گوسفند هم درآنجا نگهداری می‌کردند. خانه‌ای که محل برگزاری جلسات سری مشروطه خواهان بوده، لوایح مربوط به تشکیل مجلس و پیش‌نویس قانون اساسی مشروطه در آن تنظیم شده و در مناسبت‌های سالانه مذهبی مرکز روضه خوانی‌های سیاسی مشروطه خواهان وعلما بوده است. مثلا مدرسه علمیه صدر که طلاب و علمای آن بسیار در جریان مشروطه دخیل بودند؛ امروز در بازار تهران ویران است. داخل آن را تخریب کردند و سکوهای بیرون آن نیز بخشی از محل های فروش اجناس بازاریان شده و فقط یک در چوبی در زیر یک طاق مقرنسی از آن باقی مانده است.»

جدا از وضعیت حفظ و نگهداری بناها  فراهم شدن امکان بازدید از آن‌ها است. براساس پژوهش حسینی ۴۰ درصد از این ۳۴ مکان کاملا غیر قابل بازدید است. تعدادی در اختیار دستگاه‌های دولتی، حکومتی و تعدادی نیز در اختیار مالکان شخصی است. در مدرسه سپهسالار یا مدرسه عالی شهید مطهری فعلی از مهمترین مکان‌ها در اتفاقات مشروطه به روی مردم بسته است. در مثالی دیگر مدرسه معمارباشی در نزدیکی گذر امامزاده یحیی، چهارراه سرچشمه تهران، در اختیار حوزه علمیه است و امکان بازدید ندارد.

دیدار با نخستین شهید مشروطه

حسینی به اتفاق جمعی از خبرنگاران و مسئولان شهری در مدرسه معمارباشی حاضر شدند تا یاد و خاطره اولین شهید مشروطه سیدعبدالحمید را که از طلاب این مدرسه بود و در همین مکان به شهادت رسیده زنده کنند. شهردار منطقه هم آمد و تعدادی گل را پرپر کرد و در حرکتی نمادین به یاد آن سید شهید در حوزه آب میان مدرسه ریخت. اما مسئولان حوزه علمیه اجازه عکاسی ندادند و افراد دیگر نتوانستند وارد این مکان شوند.

۲۵ درصد دیگر از این اماکن هم با محدودیت‌هایی برای بازدید عموم همراه‌اند. از جمله بازار تهران که مساجد و تکایای تاریخی آن تنها در هنگام اقامه نماز گشوده می‌شود و در آن موقع نیز دسترسی به کل محوطه داخلی ممنوع است. البته ۳۵ درصد از « مکان رویدادهای» مشروطه در تهران بدون محدودیت قابل بازدید هستند که بیشتر شامل گذرها، معابر عمومی و کاخ‌های سلطنتی است. این محدودیت‌ها گاهی افزایش یافته؛ نمونه‌اش منع بازدید از مجلس شورای ملی در بهارستان پس از حمله چندماه پیش داعش به ساختمان مجلس شورای اسلامی است.

حسینی در ادامه انتقاد مهمی را نسبت به بازدید از اماکن تاریخی مطرح کرد: «همین چند مکانی هم که قابل بازدید است فاقد تابلو اطلاع رسانی بوده. مثلا در کاخ گلستان راجع به یک شی توضیح مفصلی نوشته شده که این گلدان ساخت چه کشوری است، توسط چه کسی هدیه داده شده، ابعاد آن چقدر است و غیره اما هیچ تابلویی نیست که به بازدید کننده بگوید اینجا یکی از مهم ترین مکان رویدادهای انقلاب مشروطه است و افتتاحیه  مجلس شورای ملی در این جا برگزار شده است.»

پس از آن حسینی با نمایش نمودار توزیع مکان رویدادهای مشروطه بازار تهران را مهم‌ترین نقطه تمرکز این اماکن دانست:«۴۰ درصد از اماکن در بازار تهران قرار دارد. باید توجه داشت که در شهرهای قدیم بازار صرفا محل تجارت و خرید و فروش نبوده بلکه مهم ترین مکان ارتباطی شهر بوده است. مساجد جامع، تکایای معروف، مدارس عمومی معتبر و قهوه خانه‌های پر مشتری همه در جوار بازار قرار داشتند. اغلب سران قدرت حاکم و حتی همسران شاه در بازار صاحب سرا، بازارچه و دکان بودند و در اعتصابات بازار در جریان مشروطه این افراد نیز تحت فشار قرار می گرفتند.»

این پژوهشگر تاریخ ۳۴ مکان مورد بررسی خود را به اماکن مذهبی، اماکن دولتی، اماکن عمومی، منازل مشروطه‌خواهان و سفارتخانه‌ها و مدرسه دارالفنون دسته‌بندی کرد و نتیجه گرفت که اماکن مذهبی بزرگترین دسته هستند. ۳۸ درصد از مکان رویدادهای انقلاب مشروطه در تهران اماکن مذهبی هستند که در تجمع مردم و تهییج آن ها توسط علما نقش بسیار پررنگی داشتند.

پس از سخنرانی او فیلم مستند نیمه پنهان ماه به نمایش گذاشته و نمایشگاه منتخبی از عکس‌های مشروطه بر گرفته از کتاب واقعات اتفاقیه شریفی کاشانی در خانه موزه شهید مدرس افتتاح شد.

 ارسال در حدود 3 ماه قبل  ادامه مطلب »